Kağıda dökülmüş yaşamlar...
Missak Manouchian’nın Son Mektubu
21 Şubat 1944
Sevgili Mélinée’m, küçük sevgilim, öksüzüm benim.
Bir kaç saat sonra artık bu dünyaya ait bir canlı olmayacağım. Öğle saati 15 te kurşuna dizecekler bizi. Hayatımın ani bir kaza sonucu durması gibi, bir daha asla yüzünü göremeyeceğim gerçegine inanmak öylesine zor ki. Ne yazmalı sana şimdi? Her şey karmakarışık ve aynı zamanda içim böylesine durgun iken.
Kurtuluş ordusuna gönüllü asker olarak katılmıştım, şimdi zafer ve amaca tek bir adım kala ölüyorum. Yarın, bizden sonra hayatta kalıp Barış ve Özgürlüğü tadacak olanlara müjdeler ola. Fransız halkı ve Özgürlük için savaşan tüm direnişcilerin bizi gereğince anacaklarından hiç şüphem yok. Ölüme gidişim esnasında dahi, alman halkına ve hiçbir topluma karşı kin taşımıyorum, her insan hak ettiği ceza ile yargılanacak ya da mukafatlandırılacaktır.
Sonlanmakta olan savaş sonrası, Alman ve diğer haklar barış ve kardeşlik içerisinde yaşayacaklardır. Müjde ola herkese… Seni daha fazla mutlu edememiş olmanın üzüntüsü içerisindeyim. Senin de hep hayalini kurduğun gibi, senden bir çoçuğum olmasını ben de cok isterdim. Savaştan sonra mutlaka evlenmeni rica ediyorum, ama mutlaka. Son arzumu yerine getirmek istiyorsan, seni mutlu edebilecek biri ile evlen. Bir çocuk sahibi olduğun gün, bil ki huzur içinde yatıyor olacağım. Bütün mal varlığımı ve özel eşyalarımı sana, kız kardeşine ve yeğenlerime bırakıyorum. Savaştan sonra, Şehit Maaşını talep etmeyi ihmal etme zira Fransız kurtuluş ordusunun tüm yasal haklarına sahip bir asker olarak ölüyorum.
Beni yüceltmek isteyecek olan dostlarımın yardımı ile okunmaya değer gördüğüm şiir ve yazılarımı yayımlatmanı rica ediyorum. Mümkün olursa benden kalan son hatıraları Ermenistan’da yaşamakta olan aileme ulaştır. Biraz sonra 23 arkadaşımla birlikte vicdanı rahat bir erkeğin yürekliliği ile öleceğim, tek bir insanı dahi incittiğimi düşünmüyorum ama zarar verdiklerim oldu ise de bunu kin besleyerek yaptığıma inanmıyorum.
Bügün, güneşli bir gün. Güneşi ve bu her zaman çok sevdiğim olağanüstü doğa manzarısını seyrederken hayata ve hepinize veda edeceğim. Sana, sevgili eşim ve sevgili dostlarım. Kendi şahsını kurtarabilmek adına bize ihanet eden ve bizi satan insanlar hariç, bana kötülük eden ve ya incitmek niyetinde olan bütün insanları bağışlıyorum. Beni uzaktan yakından tanıyan tüm arkadaşları, seni ve de kızkardeşini öpüyorum. Kalbimin üzerine koyup kocaman kucaklıyorum hepinizi. Elveda. Arkadaşın, yoldaşın, eşin.
Manouchian Michel
P.S. Plaisance sokağındaki dairemde, valizimin içerisinde on beş bin frank olacak. O parayı alabilirsen, borçlarımı öde ve geri kalan parayı Armène M.M.ye ver
Fransızca'dan Çeviri: Senem Zeynep Uysal
Missak Manouchian
1925 te Fransa’ya geldiğinde Missak Manouchian 19 yaşındadır. 1 Eylül 1906 tarihinde, Adıyamın’ın küçük bir köyünde yaşamakta olan Ermeni asıllı bir ailenin ikinci oğlu olarak dünyaya gelir. Babasını savaşta kaybettiğinde 8 yaşındadır, annesi daha sonra hastalıktan ölecektir.
Yetim ve öksüzdür, bir müddet Kürt kökenli bir aile tarafından koruma altına alınan Manouchian daha sonra Hiristiyan okuluna teslim edilir.
Fransa’ya gelişinden sonra, marangozluk öğrenir ve bunun yanı sıra teklif edilen bütün işleri de kabul eder ve aynı zamanda 2 edebi derginin temelini kurar Tchank (Emek) ve Machagouyt ( Kültür).
1934, işci sendikalarının (CGT) kurmuş olduğu üniversitelerle irtibata geçer ve Komunist partisine üye olur. Ermeni MOI (göçmen isçi gücü) grubuna dahil olur .
1937, Ermenistan yardım komitesi baskanlığını üstlenir ve kendi gazetesi olan Zangou’n ( Ermenistan’da bir ırmak) redaktorlüğünü yapar.
1943 Joseph Epstein’in buyruğu altında Ağustos ayında MOI FTP Paris bölgesinin askeri idaresini alır. Missak, 22 erkek ve bir kadından oluşan şebekeyi yönetmeye başlar.
1942 sonu, bu şebeke Paris içinde yılmadan Alman ordusu karşısında mücadele eder : yaklaşık iki günde bir sılahlı saldırı düzenlerler : suikast, sabotaj, bombalı eylem, trenleri raylardan çıkartmak. En büyïk saldırıları, 28 Eylül 1943 günü, S.T.O.’nun Fransa sorumlusu ve SS generali olan Julis Ritter’i öldürdüklerinde gerçekleşir.
16 Kasım 1943 te Missak Manouchian Joseph Epstein ile seine nehri kıyılarında buluşacaktır. Fakat evininin önünden nehre kadar giden yolda takip edildiğinin farkında değildir. Fransız sivil askerleri tarafından tutuklanırlar.
Tutuklanışlarından sonra, Alman propagandası kirmizi bir afiş asılır Fransa sokaklarına.
19 şubat 1944 te, yirmi bir arkadaşı ile birlikte Missak Manouchian Mont-Valérien’da düşman kurşunu yenilir hayata gözlerini kapatır. Eşi Méliné Manouchian daha sonra Stuttgart’ta idam edilir. Joseph Epstein ve yirmi sekiz Fransız partizan ise 11 Nisan 1944 te kurşuna dizilirler.
 |
Bu yazıyı paylaşın